RAM Bellek

Bellek bir bilgisayar sisteminin birincil parçasıdır. Cpu veya mikroişlemci ile birlikte, veri programlar veya işlemci yada diğer sistem aygıtlarına direkt ve çabucak ulaşabilen işlenmiş bilgileri depolamak için bir ikili olarak çalışır.  Bellek bir bilgisayarın işleme merkezidir, çünkü yazılım ve CPU arasında kritik bir bağlantı kurar. Bilgisayar belleği de aynı anda çalışabilen programların genişlik ve numaralarını belirler ve giderek güçlenen mikroişlemcilerin kabiliyetinin iyileştirilmesine yardım eder.

Kendine has özelliği ve yararları olan bir çok bellek çeşidi vardır. Maalesef çok fazla bellek tipi olduğundan onları birbirine karıştırmak da çok kolaydır. Karışıklığı önlemek yada zaman zaman kendi hafızanızı tazelemek için bu sözlüğü kullanın.

RAM: (Random Access Memory)

Dahili olarak, bilgisayar belleği bir dama tahtasındaki kareler gibi satır ve sütunlardan oluşan bir “Bellek hücreleri matrisi” olarak düzenlenmiştir.  Her Bellek hücresi; verinin satır ve sutun konumunu yada adresini göstererek anında bulunabilen verinin bir bit`ini saklar. Bu veri bitleri teker teker ve rastgele erişilip, tekrar bulunup ve değiştirildiği için bilgisayarlarda kullanılan bu tip belleklere Rastgele Erişimli Bellek (RAM) denir.  RAM, belleğin ucucu seklidir. Veriyi tutabilmesi için güce ihtiyacı vardır.  Güç kesildiğinde, RAM`deki veri kaybolur.  Buna zıt olarak disketler, teypler ve Cd`ler gibi diğer depolama ünitelerinde veriyi tutmak için güce ihtiyaç yoktur.

RAM’in iki ana çeşidi vardır. DRAM ve SRAM

 

DRAM : (Dinamik Ram)

 

Dram bilgisayar belleğinin en genel çeşididir.  Dram chipleri kullanan bellek modülü genellikle bilgisayarın ana belleğinin özünü oluşturur. Sistem, işlemciden veya işlemciye taşınan işlenmiş bilgileri verileri ve programları video karta veya diğer çevre birimlerinde saklamak için bu belleği kullanır. Bu dinamik Ram olarak adlandırılır çünkü,  bellek hücrelerinde verileri tutabilmek için her saniye yüzlerce defa yenilenmeli ya da yeniden enerji verilmelidir. Yenilenmelidir çünkü bellek hücreleri çevresinde elektrik yükü taşıyan küçük kapasitörler şeklinde dizayn edilmiştir. Bu kapasitörler çok küçük piller gibi çalışır ve eğer enerjileri yenilenmezse derece derece enerjilerini kaybederler.

SRAM: (Statik Ram)

Statik Ram de veri depolamak için satır ve sütunlardan olusan bellek hücrelerini kullanır ancak Sram Dram den beş kez daha hızlı iki kat pahalı ve iki kez daha büyüktür. Sram de uçucudur. (Veriyi saklamak için güç olmalıdır) ancak DRAM gibi devamlı yenilenmesi gerekmez. Sram dizaynı elektiriğin bir yöne doğru akmasına izin veren yada iki transistorlerden aktif olan birine bağlı olarak, inip çıkan akımlara benzeyen pretzel kullanır. Bu “bir yöne doğru akım” dizaynı, DRAM’in “depolanmış yük” dizaynından daha hızlıdır ancak daha çok güç tüketir. Daha ucuz ve küçük boyutta oldugundan bilgisayar ana belleğinde Dram kullanımı tercih edilirken Sram hızından dolayı öncelikle cache bellek için kullanılır.

CACHE RAM:

Cache, en sık istenen veri ve komutları depolamak için kullanılan CPU ve Ana belleğin arasına yerleştirilen genellikle SRAM gibi yüksek hızlı bir belleğin kücük bir bloğudur. İşlemci veriye ihtiyaç duyduğunda önce verinin orda olup olmadığını görmek için yüksek hızlı cache`e bakacaktır. Eğer yoksa işlemci veriyi daha yavaş olan ana bellekten bulup getirecektir.

 

Cache`in çalışması bir evdeki buzdolabına çok benzer. Bir buzdolabı yiyecekler için bir cache sayılabilir. Her acıktığınızda markete (ana bellek) gitmek yerine, önce istediğiniz yiyeceğin orada olup olmadığına bakmak için buzdolabına (cache) bakabilirsiniz. Eger varsa bu size çok zaman kazandırır yoksa marketten almak için fazladan zaman harcamak zorunda kalırsınız.

FPM DRAM : (Hızlı Sayfa Modu – Fast Page Mode )

 

Geçmişte bir çok bilgisayar FPM DRAM kullanırdı. Bu çeşit bellek eski tip DRAM`lerin üzerine aynı satır veya sayfadaki veriye ulaşımı daha hızlandırarak yapılmış bir düzeltmedir. Eger istenen veri bir önceki veri ile aynı satırdaysa bellek denetleyicisi satır konumlarını tekrarlamak zorunda değildir. Sadece bir sonraki sütun konumunu belirtmeye ihtiyaç duyar. Bu bellek işlemini biraz daha hızlandırır.

FPM bellek kullanmak sözlüğe bakmaya benzer.  Eger istediğiniz kelime aynı sayfada ise listeyi aşağı dogru takip ederek açıklamayı bulmak kolay olacaktır; fakat sayfa atlarsanız isteğinizi bulmak biraz daha uzun surer.

EDO DRAM : (Genişletilmiş Veri Çıkışı – Extended Data Out)

Edo Dram, FPM ile hemen hemen aynıdır. Ufak bir değişiklikle daha hızlı olmayı sağlayan arka arkaya bellek erişimlerine izin verir.  SDRAM dönemine kadar en revaçtaki ram cinsi idi.FPM destekleyen bir sistemde Edo bellek calısır ancak performans artışı olmaz .  Pentium grubuna giren bilgisayarların çoğunluğu bu tür rami kullanmaktadırlar.  8 Bit çalıştıkları için çift olarak takılmaları gerekmekte idi.

 

EDO bazen Hiper sayfa mod Ram (Hiper Page Mode Dram) olarak da adlandırılır.

 

BEDO DRAM: (Burst Edo )

Burst Edo standart EDO`ya bellekten tek bir istekle gönderilen verinin seriler yada “burst” olmasına izin veren bir yeniliktir. Bu özelliğin arkasındaki CPU tarafından istenen veri adresi genellikle doğru olup sonuncuya kadar sıralı olucaktır. BEDO DRAM de bütün bellek erişimleri burstlerde olur.

SDRAM : (Senkronize DRAM)

SDRAM, EDO dan kısa bir süre sonra geliştirilmiş bir bellek şeklidir. Bu teknolojiyi, CPU`yu kontrol eden bir sistem saati ile kendini senkronize eden daha kökten bir yeniliktir. İşlemci ile “aynı zamanlı” olması zamanlama gecikmelerini ortadan kaldırır ve bellek erişim işlemini çok daha verimli kılar. SDRAM kullanabilmesi için bir bilgisayarın bu belleği destekleyecek şekilde dizayn edilmiş olması gerekir. Şu anda üretilmekte olan bilgisayarlarda SDRAM teknolojisi standart olarak kullanılmaktadır.

SGRAM : (Senkronize Grafik Ram)

SGRAM, SDRAM in grafik özellikli okuma-yazma niteliklerini içeren bir uzantısıdır. SGRAM verinin tek tek yerine bloklar halinde alınıp değiştirilmesine izin verir. Bu da belleğin yapması gereken okuma ve yazma sayısını azaltır ve işlemi daha verimli kılarak grafik denetçisinin performansını artırır.

RDRAM : ( Rambus Dram)

RDRAM Rambus Inc.  firması tarafından geliştirilen tamamen tek ve ayrı bir dizayndır. RDRAM son derece hızlıdır ancak kullanılması için bellek deneticisinde ve bellek/sistem arabiriminde önemli değişiklikler gerektirir.

RDRAM, standart DRAM den yaklasık on kez fazla hızda veri göndermek için dar ve yüksek-bant genişlikli “kanal” kullanır. Bugün RDRAM bazı oyun makinalarında ve Server`larda,  Grafik uygulamalarında kullanılmaya baslanmıştır.

VRAM : ( Video Ram)

Grafik bellek,  ekran titremesini önlemek için,  ekranı çok çabuk çalışarak yenilemelidir. (saniyede 60-70 kez) Aynı anda grafik bellek Cpu ya da grafik denetcisine ekrandaki şekli değiştirmek için çok çabuk cevap vermek zorundadır. Sıradan DRAM`lerle CRT ve CPU tekli portu için yarışmak zorundadır.  Bu da veri trafiğinde bir darboğaza neden olur.

VRAM iki ayrı portu kullanarak bu sorunu cözen bir Dual-Port bellektir. Bir port ekrandaki görüntüyü yenilemek ve tazelemek için CRT`ye ayrılmıştır. İkinci port bellekte saklı olan şekil verisinin değiştirilmesi için CPU ya da grafik deneticisine ayrılmıştır.

VRAM`in çalışması iki penceresi olan yol üstü arabalar için fastfood`a benzer. Siparişinizi verdikten sonra bir pencereye ödemeyi yapar diğer pencereye aracınızı sürüp yiyeceğinizi oradan alırsınız. Bu işlemi daha hızlı ve daha verimli kılar.

WRAM : (Window Ram-Pencere Ram)

WRAM de grafik yoğunluklu sistemlerde kullanılan bir dual port bellek çeşididir. VRAM`den küçük bir farkı vardır. Görüntü portu daha küçüktür. Bu da EDO özelliklerini destekler